تبلیغات
حسابداری ، مذهبی ، سیاسی ، فراماسونری ، هنر و ... - اعضای یک شرکت حسابرسی و مسئولیت های آنها - بخش اول

حسابداری ، مذهبی ، سیاسی ، فراماسونری ، هنر و ...
 
«اِنّا نَحنُ نَزَّلنَا الذِّکرَ وَ اِنّا لَهُ لَحافِظون» قرآن کریم سوره حجر آیه 9
نوشته شده در تاریخ پنجشنبه 29 دی 1390 توسط محمد درزیان خشکرودی

اعضای یک شرکت حسابرسی و مسئولیت های آنها

 تیم حسابرسی که برای حسابرسی صورت‌های مالی یک واحد تجاری می‌رود، باید از رده‌های مختلف از کارورز تا سرپرست، سرپرست ارشد و در نهایت مدیر باشد. بدیهی است که هر سطح کاری به شخصی در تیم یاد شده محول می‌شود که توانایی انجام آن را داشته باشد.


هرگاه یک موسسه حسابرسی یک واحد را چند سال حسابرسی می‌کند، بهتر است که هر سال از افرادی که در سال یا سال‌های قبل در حسابرسی آن واحد شرکت داشته‌اند و همچنین افراد جدید استفاده كند. یک تیم حسابرسی برای یک واحد مورد رسیدگی باید همیشه دارای یک یا چند نفر قدیمی، یعنی کسی یا کسانی که در سال‌های قبل در حسابرسی آن واحد شرکت کرده‌اند و آشنایی نسبی به بعضی از فعالیت‌ها و حساب‌های آن واحد دارند، باشد.

اعضای یک شرکت حسابرسی و مسئولیت های آنها

 تیم حسابرسی که برای حسابرسی صورت‌های مالی یک واحد تجاری می‌رود، باید از رده‌های مختلف از کارورز تا سرپرست، سرپرست ارشد و در نهایت مدیر باشد. بدیهی است که هر سطح کاری به شخصی در تیم یاد شده محول می‌شود که توانایی انجام آن را داشته باشد.


هرگاه یک موسسه حسابرسی یک واحد را چند سال حسابرسی می‌کند، بهتر است که هر سال از افرادی که در سال یا سال‌های قبل در حسابرسی آن واحد شرکت داشته‌اند و همچنین افراد جدید استفاده كند. یک تیم حسابرسی برای یک واحد مورد رسیدگی باید همیشه دارای یک یا چند نفر قدیمی، یعنی کسی یا کسانی که در سال‌های قبل در حسابرسی آن واحد شرکت کرده‌اند و آشنایی نسبی به بعضی از فعالیت‌ها و حساب‌های آن واحد دارند، باشد.

 

 البته تعویض مرتب اعضای تیم حسابرسی هم برای موسسه حسابرسی صلاح نیست و هم از نظر واحد مورد رسیدگی که باید هر ساله مطالب سال‌های قبل را برای کارمندان جدید توضیح دهد. البته این مشکل توضیح دادن را می‌توان با نوشتن شرح کاملی از سیستم‌ها و فعالیت‌های واحد مورد رسیدگی که در پرونده موسسه حسابرسی نگهداری می‌شود، برطرف کرد.

 

تیم حسابرسی که برای اولین بار به یک واحد مورد رسیدگی مراجعه می‌کند، باید کلیه فعالیت‌ها و نحوه عمل آنها و سیستم‌های مالی و مرتبط با مالی را به صورت واضح و روشن در کاربرگ‌های موسسه حسابرسی درج کند که اعضای تیم حسابرسی در آن سال و سال‌های بعد با مراجعه به آن توضیحات، در جریان کامل عملیات و فعالیت‌های واحد مورد رسیدگی قرار گیرند.

 

 البته این سیستم‌ها باید هر ساله بررسی شود که اگر تغییری در آنها توسط واحد مورد رسیدگی به عمل آمده است، به هنگام و به روز شود. استفاده از برنامه حسابرسی کلی و برنامه حسابرسی خاص برای یک واحد مورد رسیدگی نیز می‌تواند در نتایجی که قرار است از حسابرسی‌گرفته شود، بسیار موثر باشد.


اعضای تیم حسابرسی و برنامه حسابرسی برای یک واحد مورد رسیدگی نباید ثابت باشد، زیرا مسوولان و کارکنان واحد مورد رسیدگی به این امر عادت می‌کنند که حسابرسان چه کارهایی را انجام می‌دهند و به چه صورت آن کارها را انجام می‌دهند و چه مواردی را نادیده می‌گیرند یا از لحاظ آنها چه مواردی دارای اهمیت نیست.

در صورتی که چنین باشد، ممکن است شاید بعضی از کارکنان واحد مورد رسیدگی با علم به اینکه حسابرس به یک مورد یا موارد خاصی توجه نمی‌کند و نخواهد کرد، سوء‌استفاده یا تقلب در آن مورد یا موارد به عمل آورند.


تعویض کلیه اعضای تیم حسابرسی در طی چند سال می‌تواند بسیار مفید واقع‌ شود، زیرا هر حسابرس دارای دید متفاوتی است و تجربه متفاوتی از حسابرسان دیگر دارد و ممکن است به موضوعی در حسابرسی توجه زیاد بكند که حسابرس دیگر به آن موضوع به هیچ وجه توجه نکند یا کمتر توجه کند.

 

بعضی از مسوولان مالی واحد مورد رسیدگی ابراز می‌دارند که در سال‌های قبل مورد خاصی مورد بررسی حسابرس قرار نمی‌گرفت و چگونه است که در سال جاری این مورد، بررسی می‌شود. بنابراین، کارکنان واحد مورد رسیدگی را نباید به نحوه رسیدگی خاص عادت داد. همیشه باید برای آنها نوآوری داشت و این نوآوری با تعویض اعضای مختلف تیم حسابرسی و توجه خاص و زیاد به مورد یا مواردی در یک‌سال و توجه خاص و زیاد به موارد دیگری در سال یا سال‌های بعد، به وجود آورد.

 

برای کارکنان واحد مورد رسیدگی باید این موضوع به هیچ وجه مشخص و روشن نباشد که حسابرس به چه مواردی توجه زیاد دارد، چه مواردی برای او اهمیت دارد و چه مواردی برای او اهمیت ندارد یا کم اهمیت است. همچنین نحوه رسیدگی نیز باید از سالی به سال دیگر تغییر یابد. بنابراین، تعویض کلیه‌ اعضای تیم حسابرسی از کارورز تا شریک مسوول برای یک واحد مورد رسیدگی در طی چند سال بسیار ضروری است. در ضمن باید به کارکنان موسسه که طبق برنامه‌های حسابرسی موسسه، حساب‌های مختلف را رسیدگی می‌کنند، آزادی عمل داد تا از مواردی که به نظر آن‌ها یک نوآوری و نحوه رسیدگی جدیدی است و یک نوع خلاقیت است، استفاده كنند و بدین ترتیب، کادر واحد مورد رسیدگی را به نحوه رسیدگی‌ها توسط حسابرسان عادت ندهند.

 

بعضی از حسابرسان، کاربرگ‌های حسابرسی سال قبل را نگاه می‌کنند و درست مطابق کاری که حسابرس قبلی انجام داده، کار سال جاری را انجام می‌دهند. البته استفاده مطلوب از کاربرگ‌های حسابرسی سال قبل پیشنهاد می‌شود، ولی کپی کردن کار به هیچ وجه توصیه نمی‌شود. سال‌ها پیش یکی از کادرهای حسابرسی به اینجانب گفت که او به تنهایی یک شرکت به طور نسبی بزرگ را حسابرسی کرده بود. با شناختی که از او داشتم و پیدا کردم، او را در حدی ندیدم که قادر به انجام چنین کاری باشد.

 

از او پرسیدم که چگونه این کار را انجام دادی. در پاسخ گفت: پرونده حسابرسی سال قبل را باز کردم و همان کاربرگ‌هایی که حسابرس قبلی برای سال قبل تهیه کرده بود، عینا برای سال مورد رسیدگی تهیه کردم!!!


به یک مورد خاص که در یکی از بانک‌های آمریکا اتفاق افتاده بود، اشاره می‌كنم. در پایان سال مالی آن بانک، یکی از صندوق دارهای بانک، پول‌های خرد را در کیسه‌های مخصوصی می‌ریخت و روی کیسه‌ها می‌نوشت که چند‌دلار در داخل هر کیسه موجود است.

حسابرسان هم هر ساله که برای شمارش وجه نقد به آن بانک مراجعه می‌کردند، تعدادی از آن کیسه‌ها را به صورت نمونه انتخاب می‌کردند و سکه‌های داخل آن‌را می‌شمردند و نظر به اینکه مبلغ شمرده شده هر کیسه انتخاب شده با مبلغی که روی کیسه نوشته شده بود برابر بود، بنابراین نتیجه می‌گرفتند که بقیه کیسه‌ها هم باید از هر لحاظ درست باشد.


 مسوول آن صندوق توجه کرده بود که هر ساله حسابرسان، کیسه‌هایی را برای شمارش وجه نقد داخل آنها انتخاب می‌کردند که در ردیف‌های جلو قرار داشتند و با کیسه‌های ردیف‌های پشت کاری نداشتند.


یکسال که تیم حسابرسی برای شمارش (یا نظارت بر شمارش) موجودی وجه نقد به آن بانک رفته بود، سرپرست کار، یک کارمند حسابرسی کارورز «صفر کیلومتر» را مسوول شمارش کیسه‌های وجه نقد نزد آن صندوق دار کرده بود.


به کارورز مزبور گفته نشده بود که این کار باید به صورت راندم (نمونه‌گیری) انجام شود و به هیچ وجه نیازی به شمارش کلیه کیسه‌های پول نبود. بنابراین ایشان از ردیف اول تا آخرین ردیف شروع به باز کردن کیسه‌ها و شمارش آنها کرد.


در  ردیف‌های اول، موجودی پول داخل کیسه‌ها برابر با مبالغی بود که روی کیسه‌های پول نوشته شده بود؛ ولی در ردیف‌های بعدی، مبلغ وجه نقد داخل کیسه‌ها با مبالغی که روی آنها نوشته شده بود تفاوت داشت (البته پول داخل کیسه‌ها کمتر از مبالغی بود که روی کیسه‌ها درج شده بود) و هر قدر به ردیف‌های پشتی مراجعه می‌کرد، تفاوتزیادتر می‌شد.

 

  کارورز یاد شده از روی ندانم کاری، کلیه کیسه‌های پول نقد نزد آن صندوق دار را بدون استثنا شمارش کرد و  تفاوت‌های موجود را یادداشت و به مسوول کل شمارش گزارش كرد. بدین وسیله مشخص‌ شد که آن کارمند بانک، با بیان مودبانه، همیشه از وجه نقد صندوق برای امور شخصی خود قرض می‌گرفت و این عمل ایشان به هیچ وجه مشخص نمی‌شد.


البته در این مورد، شمارش کلیه کیسه‌ها توسط حسابرسان با قصد و منظور انجام نشده بود، بلکه تنها به علت آشنا نبودن کارورز مزبور به امر نمونه‌گیری در موجودی‌گیری، به این سوءاستفاده و تقلب (به عبارت محترمانه، قرض دستی) آن صندوق دار بانک پی برده شد.


بنابراین، در خاتمه مقاله خود تاکید می‌کنم که نحوه رسیدگی، برنامه‌های رسیدگی، کادر مورد رسیدگی، زمان مورد رسیدگی و... برای یک واحد مورد رسیدگی را هر سال تا حدی که امکان دارد، عوض كنید. همیشه برای کارکنان واحد مورد رسیدگی نوآوری داشته باشید.


در هر سال مورد رسیدگی، تاکید خاص روی موارد خاصی بگذارید. انجام یکنواخت کار حسابرسی، بعد از مدتی باعث می‌شود که کادر واحد مورد رسیدگی خود را از هر لحاظ برای کار حسابرسی آماده كند و اگر احتمالا سوءاستفاده یا تقلبی در آن واحد مورد رسیدگی وجود داشته باشد، با شناختی که از نحوه رسیدگی حسابرس دارند، آن را پنهان كنند.

 

 

مسئولیت حسابرسان در عصر تجارت جهانی

سقوط همراه با تقلب شرکتهای انرون، ورلدکام و پارمالات باعث بدنامی یکی از بزرگترین موسسات حسابرسی جهان (آرتورآندرسن) و اضمحلال آن شد. بررسی اجمالی تقلبات گسترده در بازار جهانی نشاندهنده گسترش فساد و تقلب در اداره امور بنگاههای اقتصادی می­باشد.

از آنجا که اعتباردهی گزارشات مالی بنگاههای اقتصادی توسط حسابرسان مستقل صورت می­گیرد نقش و مسئولیت حسابرسان در چندساله اخیر موضوع محوری بازارهای سرمایه بوده است. بی­شک خبرگان اقتصادی جهان بر این باور هستند که بازار رقابتی محض که بدون نقش نظارتی دولت توسعه فراملی یافته و در ذات خود تقلب، رشوه و فساد را بهمراه خواهد داشت لذا برجسته کردن نقش حسابرسان بدون توجه به این مهم نوعی ساده­انگاری محض به شمار می­­رود.

از اولین بحران جهانی بازار سرمایه در سال 1329 که در امریکا رخ داد بحث چگونگی نظارت و کنترل بر بازار سرمایه بالا گرفت. واقعیت آن است که در اوایل ظهور حسابداری صاحبکاران (مدیران و سهامداران بزرگ) سعی بر محرمانه نگه­داشتن اطلاعات مالی داشتند و حسابرسان در جهت دسترسی به بسیاری از مدارک و شواهد مورد نیازشان از قبیل قراردادهای بیمه، موجودیهای پایان دوره یا صورتجلسات هیأت مدیره با مشکل مواجه می­شدند (نگاه کنید به مشکلات فعلی حسابرسان کشور) و بهمین علت حدود دو سوم حسابرسیها در آن دوران احتمالاً منجر به کشف تخلف می­شد.

در دهه 1950 که رشد سرمایه­داری به عنوان عارضه پس از جنگ دوم جهانی فراگیر شد نقش حسابداران در بازارهای جهانی تغییرات عمده­ای کرد. البته یک ضرورت اجتماعی – اقتصادی بود زیرا در سال 1940 صرفاً چهار میلیون سهامدار در امریکا وجود داشت که همین رقم در سال 1952 به هفت میلیون، در سال 1962 به 17 میلیون در سال 2004 به رقمی حدود 90 میلیون نفر رسیده است.

همانطوری که یادآور شدیم اولین بحران جهانی بازار سرمایه در سال 1929 در بورس امریکا رخ داد که علاوه بر فروپاشی بازار سرمایه زیانی معادل 15 میلیارد دلار متوجه سهامدار شد. در تحلیل این موضوع بسیاری حسابرسان را مقصر دانستند و آنها را مورد سرزنش و شماتت قرار دادند و سازمان بورس بلافاصله بر علیه حسابداران در مورد «صورتهای مالی تلفیقی و رویه استهلاکات» موضع گرفت اما بررسیهای بعدی نشان داد که حسابرسان چندان مقصر نبوده­اند بلکه مدیران و سفته­بازان از عدم هماهنگی بورس و حسابرسان و فقدان استانداردهای لازم و اعمال تقلب، بازار سهام را دچار بحران نمودند به طوری که در چهارم ژوئیه 1933 فرانکلین روزولت رئیس جمهور وقت امریکا در مورد بحران 1929 پس از انداختن گناه رکود بزرگ به سیستم تجاری ابراز داشت، «صرافان بی­وجدان معبد مقدس امریکا را بی­حرمت کرده­اند.

اکنون زمان آن رسیده تا یکبار دیگر قداست دیرینه به این معبد بازگردد. روزولت تاکید کرد «میزان موفقیت ما در بازگرداندن حیثیت از دست رفته به این امر بستگی دارد که تا چه اندازه بر ارزشهای اجتماعی بیش از سود پولی ارج می­نهیم».

سخنان روزولت در سال 1929 مجدداً در سال 2002 توسط جانشین وی در فاجعه آنرون تکرار شد که : «در امریکا هیچکس بر تراز قانون نیست.» فشار سنگین بحران 1929 موسسات حسابرسی را در آستانه انحلال و نابودی قرار داده بود تا سرانجام سرهنگ آرتور اچ کارتر شریک موسسه حسابرسی هاسکینز اندسلز (دیلویت فعلی) که مسئولیت ریاست جامعه حسابداران نیویورک را بر عهده داشت در برابر کمیته سنا حضور یافت و کمیته سنا را قانع کرد که برای هر چه بهتر اجرا شدن «قانون حقیقت در اوراق بهادار» باید حسابرسی­ها به وسیله موسسات حسابرسی مستقل انجام شود و  کمیته سنا هم پذیرفت که برای نظارت مالی با بازار سرمایه راهکاری مگر اتکاء به حسابرسان مستقل وجود ندارد.

در جریان انتخابات ریاست جمهوری در سال 1973 و افشای ماجرای واترگیت مشخص گردید که هفده شرکت بزرگ نظیر شرکت نفت گلف، لاکهید، نورتراب و ... کمکهای نامشروع و پنهانی به حزب جمهوریخواه کرده­اند که در همین رابطه کمیسیون بورس اوراق بهادار موضوع بازنگری حسابرسی این شرکتها را در دستور کار قرار داد تا مشخص شود که آیا در این فرآیند (اعطای کمکهای نامشروع) مقررات گزارشگری مالی توسط این شرکتها نقض گردیده یا خیر.

فشارهای سیاسی و افشای مسائل خاص در این رابطه که بعدها توسط کمیسیون COSO صورت گرفت باعث خودکشی رئیس هیأت مدیره شرکت یونایتدپرنت از طبقه چهارم ساختمان شد (امری که بعدها در شرکت آنرون هم تکرار شد و ظاهراً به عنوان یک شیوۀ اختتام بازجوئی­ها در امریکا به کار می­رود و شاید بد نباشد که مدیران متخلف ایرانی هم سعی در انجام آن نمایند). بازخوانی تاریخ حسابداری وقایع ذیل را نشان می­دهد.

 

 

1920

ظهور کامپیوتر

1950

عمومی شدن استفاده از کامپیوتر

1960

کنترلهای داخلی

1970

حسابرسی عملایت

1980

حسابرسی عملکرد

1990

دهه اینترنت

2002

سقوط سهام انرون

2002

عصر مسئولیت اجتماعی

 

اما آنچه بیش از وقایع فوق اهمیت داشت فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و ایجاد نظام تک­قطبی جهان سرمایه و سیطره بلامنازع بازارهای مالی و گسترش غیرقابل انتظار سرمایه جهانی که در عمل بصورت «جهانی شدن» مطرح و باعث خلق ابزارهای نوین در بازارهای مالی نظیر داراییهای پولی، ابزار مشتقه و ... شده خطرات و ریسک حسابرسی را بسیار بالا برده است زیرا شرکتهای فراملیتی با زیرمجموعه­های جهانی و گسترش افقی و عمودی می­توانند دست به فعل و انفعالاتی بزنند که حسابرسان را گمراه نمایند که در این میان نقش دولتها در فرآیند این تقلبات مزیت بر علت شده است.

 پس از سقوط شرکت انرون که موجب خسارت زیادی به صندوقهای بازنشستگی گردید کنگره امریکا کمیته­­ای را به راهبری آقایان ساربنز و آکسلی را مامور نمود تا تمهیداتی را بمنظور مقابله با بحران­های آتی بازار سرمایه فراهم آورند که محصول کار این کمیته بعدها بنام «قانون ساربنز آکسلی» مشهور شد. اگرچه بحث کنترلهای داخلی از دهه 1940 مورد توجه قرار گرفته بود و در دهه 1990 گزارشات ویژه­ای تحت عناوین    

Hample (1998), Cadbury report (1992), Green bury report (1995)”
در انگلستان و امریکا مطرح شده بود اما ظاهراً تا سقوط شرکت آنرون جرقه لازم جهت اعمال مسئولتهای اجتماعی حسابرسان زده نشده بود.

 بررسی واقع­بینانه ظهور و سقوط بازارهای سرمایه در دهه 1990 نشاندهنده آن است که عمده تقلبات در دوران جنگ ستارگان که گفته می­شود دوران رشد سرمایه­داری جهانی بوده صورت گرفته اما از سالهای 2000 به بعد این تقلبات کشف گردیده بهمین علت از دهه 1990 موضوع «حکمرانی خوب و شفاف­سازی» به عنوان یک پروژه تحقیقاتی کاربردی در اتحادیه اروپا و سازمان ملل متحد در دستور کار قرار گرفته بود. گزارشات مشهور
Higgs review (2003), Smith report (2003), Tyson report (2003), Myners report (2001) در همین دوران نگارش یافت.

از زمان طرح مبحث حکمرانی خوب و شفاف سازی نقش حسابرسان بسیار برجسته شده است زیرا حسابرسان کسانی هستند که در شفاف­سازی صورتهای مالی بنگاههای اقتصادی و غیراقتصادی بمثابه چراغ عمل می­کنند.  «بی‌شك حوادث ناشی از رویداد 11 سپتامبر و بحران در بازار جهانی سرمایه و سقوط موسسات انرون و ورلدكام نباید صرفاً یك مقطع تاریخی تلقی شود بلكه باید آن را نقطه عطف تحول در سرمایه جهانی در ابتدای قرن 21 دانست.

تردید نباید كرد كه حمله امریكا به عراق تحولات شگرفی را در جهان و جغرافیای سیاسی منطقه بوجود خواهد آورد كه پی‌آمد حتمی آن تحولات اقتصادی و به پیروی از آن تغییر در مبانی و مفروضات اقتصادی و استانداردهای حسابداری خواهد بود. بنابراین نظام حسابداری كشور باید بتواند خود را آماده پذیرش و همسوئی با تغییرات نماید و به عبارت بهتر نگذارد تغییرات آن را در بر گیرد بل خود تغییرات را در بر گیرد».

حوادث دو سال گذشته پیامدهای مهمی برای اقتصاد جهانی بهمراه داشته كه در حال حاضر در پس غبار انفجارهای بغداد و تسخیر كابل، ترسیم چارچوب آن چندان مشكل نمی­باشد. جهانی سازی توام با اعمال فشار، تغییر جغرافیایی منطقه و حضور بلامنازع امریکا در خلیج فارس بمنظور راهبرد منطقه در چارچوب یک پیمان سیاسی – اقتصادی بر علیه اروپا و محور آتی روسیه – چین و هندوستان کلیات این چارچوب را تشکیل می­دهند.

اینك كه فرضیه مذكور در حال تحقق می­باشد شناخت مؤلفه‌های فعلی اوضاع منطقه برای حسابداران لازم و ضروری است. اگر بپذیریم كه حسابداری در حوزة اقتصاد جهانی قرار دارد پس بناچار تغییر و تحولات اساسی در نظام اقتصادی- كه پیش‌فرض اولیه حمله به عراق و افغانستان بوده‌- ساختار حسابداری و استانداردهای حسابرسی را تحت‌الشعاع قرار خواهد داد.

 در همین رابطه انجمن حسابداران خبره امریکا آمادگی خود را برای همکاری با هیأت استانداردگذاری مالی و همچنین هیأت استانداردگذاری مالی و همچنین هیأت استانداردگذاری بین­­المللی اعلام نموده و احتمال صدور استانداردهای یکسان جهانی بسیار می­باشد. بنظر می­رسد سازمان تجارت جهانی در آینده نه چندان دوری خود اقدام به انتشار استانداردهای حسابرسی و حسابداری در چارچوب جهانی شدن نماید و همه اعضای خود را ملزم به اجرای آن نماید.

خوشبختانه گرایش عمومی مردم جهان به شفاف­سازی و حکمرانی خوب موجب رونق حرفه حسابرسی شده به طوری که در سال گذشته که وضعیت اقتصادی جهان چندان مطلوب نبوده درآمد موسسات حسابرسی بسیار بیشتر از سنوات قبل شده است.

مبالغ: میلیارد دلار

نام موسسه

2005

2004

2003

2002

2001

2000

دیلویت

2/21

1/16

1/15

5/12

4/12

2/12

کوپرز اند لیبراند

7/19

8/15

6/14

8/13

24*

5/21*

کی پی ام جی

3/15

9/14

1/12

7/10

7/11

7/10

ارنست اند یانگ

4/17

7/14

3/13

1/10

9/9

5/9

* شامل درآمدهای بخش سیستم که بعدها از موسسه جدا شد.

 بررسیهای تحقیقاتی نشان می­دهد که بیشترین تمایل ورود به رشته­های حسابداری، مدیریت بازرگانی (MBA) و رشته­های حرفه­ای CPA, CA, ACCA در سه ساله گذشته در جهان بوجود آمده به طوری که تعداد اعضای انجمن حسابداران خبره امریکا در سال 2005 بالغ بر 327.135 نفر بوده که 128.292 نفر آنها در حرفه حسابرسی و مابقی در سایر مشاغل مرتبط مشغول کار می­باشند. تعداد حسابداران خبره در انگلستان در سال مذکور 126.490 نفر بوده و 8.908 نفر نیز بصورت دانشجو در این رشته مشغول تحصیل هستند.

جالب آنکه تعداد 25.819 نفر از این تعداد بین 34-26 سال سن دارند. این تعداد فارغ از تعداد اعضای ACCA می­باشد که بالغ بر 123.546 نفر می­باشند. همین تعداد در کشور هندوستان شامل 55.494 نفر عضو پیوسته، 68.052 نفر عضو وابسته است. نگاهی به برنامه­های پنجسال آتی موسسات بزرگ حسابرسی در چین و هندوستان نشاندهنده گرایش وسیع به رشته حسابرسی به علت افزایش فوق­العاده حجم تجارت جهانی تا سال 2015 می­باشد که این موضوع می­تواند برای حسابداران رسمی و دانشجویان و داوطلبان کنکور سراسری جالب توجه باشد. جدول ذیل وضعیت کنونی انجمنهای حرفه­ای جهان رشته حسابداری و حسابرسی را نمایش می­دهد:

 

نام انجمن

تعداد اعضاء

تعداد دانشجو

سال تأسیس

ACCA

123.546

240.000

1904

BAA

65.000

32.000

1947

AICPA

327.135

110.300

1932

CGA

73.000

62.000

1908

CMA

50.000

67.000

1968

CAEW

126.490

59.000

1879

 

 

 

 

ACCA= Association of Chartered Certified Accountants

BAA= British Accounting Association

CPA= American Institute of Certified Public Accountants

CGA= Canadian General Accounting

CMA= Certified Management Accounting

ICAEW= CA= Institute of Chartered Accountants in England & Wales

 

آنچه در حال حاضر برای جامعه حسابداری كشور مهم است با توجه به شرایط خاص كوشش و هم و غم بسیار برای اعتلای جامعه حسابداری و تدقیق در آئین رفتار حرفه‌ای و حراست از حقوق اجتماعی سهامداران باستناد مسئولیت‌های اجتماعی حسابداران می‌باشد. بی‌تردید در شرایط كنونی احتمال ارائه اطلاعات ناقص، ناكافی و بعضاً نادرست در صورتهای مالی بمنظور پوشش سود سهم (EPS) بسیار زیادست كه اتكای تنها به استانداردهای موجود نمی‌تواند ما را از گزند این عمل مستثنی كند.

لذا تیزهوشی و درایت حرفه‌ای بخصوص در مورد آن دسته از شركتهایی كه برای اولین بار حسابرسی می‌شوند و یا آنگونه شركتها كه بنا به الزامات خاص ناچار به پذیرش حسابرسی شده‌اند ضرورت مؤكد است. امسال سومین سال صدور گزارشات مالیاتی توسط حسابداران رسمی می‌باشد كه با توجه به موارد پیشگفته حساسیت این موضوع بسیار می باشد.

تعدادی از شركتها با تصور گریز مالیاتی ممكن است به حسابداران رسمی پناه آورند و حسابداران باید هوشیار و مترصد گریز از این مهلكه باشند. بی‌تردید ارائه خدمات مشاوره‌ای مالیاتی در چارچوب قانون مالیاتها یكی از خدمات قابل ارائه توسط حسابداران رسمی می‌باشد اما به صراحت تأكید می‌شود كه تقاضای برخی صاحبكاران بسیار بیش از این چارچوب قانونی است!

از سوی دیگر با حضور تعداد چشمگیر موسسات حسابرسی و حسابداران شاغل در حوزة فعالیتهای حرفه‌ای زمینه بروز ریسك تشدید یافته و این امر مستلزم بینش و درك و آگاهی مستمر از مسئولیتهای اجتماعی توسط حسابداران رسمی خواهد بود. اگرچه شاید در حال حاضر خط فاصله مسئولیتهای قانونی و اجتماعی حسابرسان چندان روشن نمی‌باشد اما ذات فعالیت حسابرسی و بویژه حسابرسی مالیاتی دارای مولفه‌های ریسك‌پذیری است كه در شرایط كنونی توجه بدانها ضروری است و اهمیت خاص دارد. توصیه ویژه به اعضای جامعه حسابداران رسمی مطالعه دقیق قانون مالیاتهای مستقیم و بخشنامه‌ها و دستورالعملهای مربوط بدان از یكسو و پای‌بندی به آیین رفتار حرفه‌ای و رعایت استانداردهای حسابرسی از سوی دیگر می‌باشد كه انجام این الزامات در یك دورة میان‌مدت باعث رونق حرفه و اهمیت جایگاه حسابداران رسمی می‌شود.

بی­شک دوران رشد سرمایه­داری که با ادغام و ترکیب شرکتهای بزرگ همراه بود با مواردی همراه شد که بنوعی تقلب و اختلاس و ارتشاء در آنها دیده می­شد و در جریان این پدیده­ها حسابرسی هم مرتباً خود را روزآمد می­کرد تا بتواند با این پدیده­های شوم مقابله کند.

 

در واقع از آنجا كه مسئولیت حسابرسان در سه حوزة حرفه‌ای، قانونی و اجتماعی قابل بازنگری است شاید به جرئت بتوان گفت كه مسئولیتهای اجتماعی حسابرسان بسی فراتر از سایر حوزه‌های مسئولیتی آنان می‌باشد زیرا گزارشات حسابرسان مورد استناد كل جامعه قرار خواهد گرفت و از این رهگذر در چارچوب نظریه «رفاه اجتماعی» حسابرسان لزوماً و ضرورتاً نمی‌تواند صرفاً به استانداردهای حسابرسی اتكاء نمایند. در حال حاضر مسئولیت قانونی حسابرسان به موارد رعایت قانون تجارت و سایر قوانین موضوعه و همچنین ارائه درآمد مشمول مالیات اشخاص از دیدگاه قانون مالیاتها می‌باشند.

با توجه به اینكه قانون مالیاتها قانون آمره كشور تلقی می‌گردد كه حقوق آحاد جامعه در آن مستقرست دایره این مسئولیت علاوه بر جنبة قانونی آن به حوزة مسئولیت اجتماعی نیز تسری دارد لذا بار دیگر یادآور می‌شود در دومین سال صدور گزارشات مالیاتی آنچه مورد توجه اعضای محترم جامعه حسابداران رسمی است، تدقیق تأمل و بررسی همه‌جانبه آثار مالیاتی گزارشات حسابرسی می‌باشد.

از طرف دیگر مسئولیتهای اجتماعی حسابرسان در قلمرو «حکمرانی خوب» وظیفه سنگینی را بر عهده حسابداران رسمی قرار می­دهد که آنها باید با مسائلی نظیر پول­شوئی، فساد مالی، تقلب و ریاکاری در حسابها، «حساب­آرائی» مقابله کنند که این امر مستلزم هزینه اجتماعی برای حسابرسان خواهد بود اما همان­طوری که پای­بندی برخی افراد به مسئولیتهای اجتماعی امروزه زبان­زد عام و خاص است. حسابداران رسمی نیز باید نشان دهند که در امر برقراری «حکمرانی خوب» مشارکت فعال خواهند داشت و پذیرای هزینه اجتماعی آن نیز خواهند بود. بدون شک بنگاههای اقتصادی نیز نمی­توانند در چارچوب سنتی به تداوم فعالیت خود ادامه دهند زیرا شفاف­سازی و روشنگری خواسته اصلی سهامداران جزء و بازار سرمایه می­باشد. امروزه بنگاههای اقتصادی باید اصول جهانی هشتگانه­ای را که به مجموعه اخلاق جهانی در تجارت مشهور شده رعایت کنند. این هشت مورد که به نام هشت اصل جهانی (Eight Global) مشهورند عبارتند از:

1- مجموعه مقررات جهانی سازمان ملل متحد در مورد عدم گماردن کودکان و مقررات حقوق بشر

2- مقررات سازمان جهانی کار

3- رهنمودهای اتحادیه اروپا

4- مجموعه مقررات ایزو سری 14000

5- مقررات پاسخگوئی سری 1000

6-   مقررات حقوق بشر

7- اصول جهانی مسئولیتهای اجتماعی موسوم به اصول سولیوان

8- مجموعه مقررات مسئولیتهای اجتماعی سری 8000

نگاهی به موارد فوق نشاندهنده اهمیت اصل مضافاً بر آنکه اخیراً نیز موضوع نقش حسابرسی در مبارزه با تروریسم جهانی بعنوان یکی از مسئولیتهای حسابرسان در حال تصویب می­باشد. الزامات به پاسخگوئی و رعایت شفاف­سازی و استانداردهای بین­المللی است که حافظ منافع مردم در مسائل زیست محیطی و کیفیت کالاها و رعایت حقوق بشر از منظر حقوق کارگران و ... می­باشد.

لذا بر همین اساس حسابداران رسمی دیگر کسانی نیستند که صرفاً با استانداردهای حسابداری و حسابرسی سر و کار دارند بلکه آنها انسانهای فرهیخته­ای هستند که در مقام دفاع از منافع عمومی بر پایه مسئولیتهای اجتماعی باید عدم رعایت الزامات فوق را در گزارشات خود مطرح و با افشای مسائل پنهان بنگاههای اقتصادی، تاریکخانه­های بازار سرمایه را از طریق استقرار استانداردهای حسابرسی جهان­شمول روشن سازند.

مهمترین نکته­ای که انتظار می­رود در آینده نه چندان دور در چارچوب مسئولیتهای اجتماعی مدیران و حسابداران رسمی مورد توجه و تاکید خاص قرار گیرد رعایت الزامات حقوق بشر در بنگاههای اقتصادی منجمله عدم تبعیض بین جنسیت نیروی کار، حداقل مزد روزانه زن و مرد، تعلق مزد بدون توجه به رنگ پوست و نژاد و مذهب و نیروی کار و ... است که حسابداران رسمی (حسابرسان) در این­گونه موارد مسئولیت بس خطیری را عهده­دار خواهند شد.

 زیرا تاکنون فرض بر این بوده که موسسات حسابرسی بین­المللی به­عنوان بازوی نظارتی بانک جهانی، صندوق بین­المللی پول و نهادهای مالی بوده و ارتباط تنگاتنگ آنان با این نهاد نوعی وابستگی را ایجاد کرده که در محافل ضد جهانی­سازی تصویر چندان روشنی از این موسسات وجود ندارد. نگاهی به متن کتاب «کمیته 300» فارغ از برخی بزرگ نماییهای آن نشاندهنده ارتباط تنگاتنگ برخی موسسات حسابرسی بین­المللی با محافل مشکوک مالی جهانی در چارچوب سیطره سرمایه جهانی می­باشد و لذا حسابرسان نیز می­توانند در صورت فقدان مسئولیت اجتماعی به یک ابزار و آلت سرمایه­داری تبدیل شوند که این تصویر برخلاف خصیصه استقلال و مسئولیتهای اجتماعی حسابرسان می­باشد.

بهمین علت اطلاع حسابداران رسمی (حسابرسان) از روند جهانی شدن، فرآیند استانداردگذاری،... باعث کسب جایگاه اجتماعی برای آنان خواهد شد در غیر اینصورت آنان به زائیده­های بازار جهانی سرمایه تبدیل خواهند شد و بر آنان همان خواهد رفت که بر شعبات موسسات بزرگ بین­المللی در آغاز انقلاب در ایران و موسسه آرتور آندرسن در سال 2002. نکته حائز اهمیت دیگر در عصر کنونی تاکید و توجه بر نقش سهامداران جزء و پدیده حاکمیت شرکتی (Corporate Governance) می­باشد. شاه بیت قانون حاکمیت شرکتی، کنترلهای داخلی است.

کنترلهای داخلی از دهه 1940 مورد توجه حسابرسان و مراجع نظارتی بورسهای جهان قرار گرفته بود  اما در  دهه هفتاد میلادی که موضوع رسوائی واترگیت (استقرار شنود در ستاد انتخاباتی حزب دمکرات بوسیله جمهوریخواهان امریکا) مطرح شد این موضوع اولویت خاصی یافت به طوری که در سال 1977 FCPA برنامه خاصی را جهت کنترلهای داخلی در دستور کار خود قرار داد. در فاصله سالهای 85-1978 نیز IACPA (انجمن حسابداران خبره امریکا) رهنمودهای خاصی را در مورد استانداردهای حسابرسی که مشتمل بر کنترلهای داخلی بود منتشر کرد. در سال 1985 کمیسیون ملی مبارزه با تقلب در گزارشی که بعدها به نام «گزارش کمیسیون تردوی» مشهور شد، نقطه نظرات خود پیرامون کنترلهای داخلی را منتشر کرد. در سال 1990 نیز کمیته موسوم بهCommittee of Sponsoring Organization (COSO) گزارش خاصی را پیرامون کنترلهای داخلی و برقراری سیستم پاسخگوئی منتشر کرد.

گزارش مذکور شامل اظهارنظر در مورد کنترلهای زیست محیطی، ارزشهای اخلاقی بود. در سال 1987 Financial Executive Institute (FEI) با مشارکت پنج انجمن حرفه ای بزرگ امریکا شامل انجمن حسابداری امریکا (AAA)، انجمن حسابداران مدیریت (IMA)، انجمن حسابداران خبره امریكا (CPA)، انجمن حسابداران داخلی (IIA) اولین گزارش داخلی خود را منتشر كرد.

 قبل از این در سال 1991 كنگره امریكا قانونی را به تصویب رساند كه شركتهای بزرگ را وادار می‌ساخت در گزارشات سالانه خود پیرامون كیفیت و موثربودن سیستم كنترلهای داخلی خود به سهامداران گزارش دهند پس از سقوط آنرون، ورلد و تقلبات بیشمار در بورس امریكا، كنگره امریكا در سال 2002 قانون مشهور (Sarbanes- Oxley) را كه اختیارات قابل ملاحظه‌ای به سازمان بورس امریكا (SEC) تفویض می‌كرد به تصویب رسانید. بر اساس این قانون مسئولیتهای مدیران اجرائی، حسابرسان داخلی و حسابرسان خارجی افزایش یافته و در واقع "حاكمیت شركتیCorporate Governance" مورد تأكید قرار گرفت.

برخی نكات مهم و قابل توجه این قانون عبارتند از:

1-    مدیران اجرایی از مدیران غیراجرایی منفك و موضوع مدیران مستقل (غیروابسته به سهامداران عمده) مطرح شد.

2-    تشكیل كمیته حسابرسی در شركتهای بزرگ لازم‌‌الاجرا و مسئولیت این كمیته بر عهده مدیران غیرموظف (غیراجرائی) قرار گرفت.

3-    پاسخگوئی مدیران اجرائی و مدیران مالی در قبال صورتهای مالی افزایش یافت.

4-    موسسات حسابرسی (حسابرسان خارجی) از ارائه برخی خدمات غیرحسابرسی، به مشتریان حسابرسی منع شدند و انجام هرگونه خدمات غیرحسابرسی منوط به اجازه كمیته حسابرسی شد.

5-    كمیته حسابرسی نقش اساسی را در تقویت نظام راهبری بنگاهها و افزایش اعتبار سرمایه‌‌گذاریها بر عهده گرفت.

6-     مجازات‌های سنگین در حد مجازات‌های جنائی برای دستكاری در حسابها تا حد بیست سال زندان پیش‌بینی شد.

از سوی دیگر EFA (فدراسیون حسابداری اروپا) مقرراتی را به منظور نظارت بر كار موسسات حسابرسی اروپا منتشر كرد و فدراسیون بین‌المللی حسابداران (IFAC) نیز هیأت مراقبت از منافع عمومی (Public Interest Over Sight Board- PIOB) و سازمان بورس امریکا نیز هیأت نظارت بر حسابداری شرکتهای بورسیPublic Company Accounting Oversight Board (PCAOB) همه موارد فوق حكایت از آن داشت كه به علت جهانی شدن سرمایه، ابعاد تقلب و فساد بین‌المللی شده و حسابداران نیز ناچار به فراگیری فنون و مهارتهای جدید حسابرسی می‌باشند كه بتوانند مسئولیتهای جدید خود را كه در قالب نظام پاسخگوئی و مسئولیتهای اجتماعی تبلور یافته ایفا نمایند بی شك برای ایفای نقش و مسئولیتهای جدید حسابرسان تسلط به مهارتهای حسابرسی در قالب حسابرسی مبتنی بر ریسك، روشهای تحلیلی, كنترلهای داخلی و فناوری و استخراج داده‌ها یك نیاز مبرم و ضروری به شمار می‌رود زیرا حسابرسانی كه به مبانی یاد شده آشنا و مسلط نباشند فاقد مهارتهای لازم جهت كشف تقلب و فریب در صورتهای مالی بوده و نمی‌توانند مانع انتشار صورتهای مالی گمراه‌كننده شوند.

در این راستا با توجه به مسائلی كه در دهه اخیر در بورس تهران رخ داده و به ویژه دستكاری در قیمتها كه در سال گذشته مورد توجه بسیاری قرار گرفته «آیین‌نامه حاكمیت شركتها» در حال تدوین می‌باشد كه اجرای درست آن می‌تواند مانع از برخی اعمال نفوذها، دستكاری قیمتها و سودسازی گمراه‌كننده شود.





طبقه بندی: حسابداری،  اقتصاد و مدیریت، 
برچسب ها: حسابرسی، اعضا، مسئولیت، مسئولیت تیم حسابرسی، اعضای تیم حسابرسی،  


persian gulf

تبادل لینک

خرید بک لینک